Еко штит Делчево: Зошто се случува самозапалување на градската депонија Острец во Делчево и како да се боримe против тоа?
Нема селекција на отпад – сè се фрла заедно: мешан отпад: пластика, текстил, батерии, хемикалии, стари апарати, бои, аеросоли, па дури и запаливи материјали.
• Батериите и електронскиот отпад ослободуваат хемикалии кои можат да го забрзаат загревањето или директно да предизвикаат реакција.
• Пластика и текстил се многу запаливи и го „хранат“ пожарот штом ќе почне.
• Метан гас (од распаѓањето) се акумулира и може да се запали.
Биолошко и хемиско распаѓање (самозагревање). Органскиот отпад (остатоци од храна, градинарски отпад, хартија итн.) се распаѓа под дејство на бактерии. Овој процес ослободува топлина (ексотермичка реакција). Ако отпадот е збиен на големи купишта, топлината не може да се ослободи, температурата расте (понекогаш над 60–80°C) и на крајот доаѓа до самозапалување. Ова е класичен механизам за спонтано горење на депонии и компостни купишта.
Еве конкретен и практичен план како да се намали проблемот, почнувајќи од твојот дом и како да се прошири на соседите и целата општина:
1. Што да правиш ТИ дома (започни веднаш – ова е најлесниот и најбрзиот начин)
• Селекција во 4–5 кофи/канти (можеш да користиш стари кофи или да купиш евтини):
o Пластика + метал (ПЕТ шишиња, конзерви, старо железо) → продавај кај откупувачи.
o Хартија/картон → исто така се продава.
o Органски отпад (остатоци од храна) → ако имаш двор, компостирај (или фрлај во посебна кеса за ЈКП).
o Стакло → посебно (ако нема контејнер, чувај и продавај).
o Опасен отпад (батерии, стари апарати, сијалици, каблови) → НЕ фрлај во обичен отпад!
• Батерии и електронски отпад:
o Општината има договор со ЕЛ КОЛЕКТ од март 2026 година. Поставени се контејнери во училиштата (Св. Климент Охридски, Ванчо Прке), градинката и средното училиште. Носи ги таму – бесплатно е и се собираат редовно.
• Искористени боци за плин (гасни боци):
o Никогаш не фрлај на депонија! Тие се опасни и можат да експлодираат или да предизвикаат пожар.
o Празни и без вентил – продавај како старо железо кај откупувач на метал (имаат вредност!).
o Или врати кај фирмата од која си ги купил (некои земаат назад).
• Каде да продаваш во Делчево:
o Локални откупувачи на отпад.
o Пластика, хартија, метал – сето се пари.Многу домаќинства заработуваат 500‑2000 денари месечно само од селектиран отпад.
2. Како да ги мотивираш другите луѓе да почнат да селектираат
• Економска корист → Не фрлај, туку продавај! Пари + помалку пожари и чад.“
• Разговор со соседите и месните заедници → организација „ден за селекција“ еднаш неделно.
• Користи ги новите општински мерки (април 2026):
o 125 нови канти за пластичен отпад се распределени по месните заедници – користи ги!
o Општината планира вендинг машини за пакување (фрлаш пластика и добиваш поени или пари).
• Контактирај ЈКП „Брегалница“ (тел. 033/411–254) – тие управуваат со отпадот и можат да ти дадат информации или да организираат акција во твојата населба.
• Еколошкото друштво ЕКО ШТИТ ДЕЛЧЕВО планира повеќе едукативни кампањи во училиштата и месните заедници.
3. Долгорочно – што може општината да го подобри (и ти можеш да го бараш)
• Повеќе контејнери за селекција во секоја населба.
• Кампањи „Селектирај и заработи“.
Ако секој почне да селектира само пластика, метал и батерии, количината отпад што оди на депонија ќе се намали за 30–50%, а пожарите значително ќе се намалат. Ти си веќе свесен – почни од себе и прошири го на соседите.
Чиста Делчево е можна, но зависи од сите нас!
-преземено од фејсбук страницата на Еко штит Делчево
About The Author
